In gesprek met producent Jo Willems

Al twee jaar werkt Jo Willems als producent bij stichting Beeldlijn. Tijd voor een gesprek over zijn visie en ambities betreffende het filmklimaat in het Noorden, in het bijzonder natuurlijk de documentaires. Jo Willems in gesprek met Iekje Smit.


HET ENTHOUSIASME VAN DE MAKERS MOET VAN DE FILM AFSPATTEN

‘Het dramatische of de bijzondere manier van filmisch vertellen, daar gaat het mij om,’ vertelt Jo Willems. ‘Het puur documenteren, het vastleggen van ontwikkelingen in de kunst en cultuur: het is absoluut waardevol geweest in de afgelopen dertig jaar. Maar ik wil graag de trend voortzetten die onder mijn voorganger Lejo Siepe is ingezet. Een verhaal moet een filmische zeggingskracht hebben, er moet een narratieve logica in zitten, een dramaturgische lijn bevatten. Óf de film moet zich op een andere manier onderscheiden, bijvoorbeeld door de herkenbare toon van de maker óf door een bijzondere kunstzinnige aanpak.’

Wij zijn in het kantoor van Beeldlijn aan de Akkerstraat, waar ook Noorderbreedte is gevestigd. De kast aan de lange wand staat tjokvol Beeldlijn Dvd’s, de tastbare rijke oogst van meer dan dertig jaar Beeldlijnfilms.

Spannende films, dus. Jo noemt als voorbeeld een film van Saskia Jeulink, Symfonie voor de veenkoloniën, een film die over de identiteit van het Noorden gaat. Een ander voorbeeld is De Laatste Boer van Euvelgunne van Tom Tieman die ook een prachtig, uniek noordelijk verhaal vertelt. Beide films vielen in de prijzen bij het Noordelijk Filmfestival en zijn opgenomen in 2DOC.

Jo: ‘De huidige tijd is nogal complex. De wereld wordt steeds groter, en je ziet dat mensen zich steeds meer focussen op identiteit. Documentaires kunnen hierin een enorm belangrijke rol spelen. Niet in de zin dat je iets vastlegt, maar in de zin dat je iets gaat onderzoeken. Wat onderscheidt mensen nou echt? Maar ook: waarin zijn we toch allemaal een beetje gelijk? Dat is wat ik met de Beeldlijndocumentaires zou willen.’

Identiteit: het is een rode draad die de Beeldlijnfilms verbindt. Of het nu om een kunstenaar gaat of de mensen die Op Roakeldais organiseren, of iemand die de kaping in Wijster heeft meegemaakt. Met die opsomming verwijst Jo meteen naar drie van de zes films die Beeldlijn nu in productie heeft en waarvan er een paar in 2020 in première gaan.

ZES PREMIERES IN 2020?

‘Zes premières zou wat veel zijn. Maar de meeste films komen dit jaar wel klaar.’

Een overzicht:

  • Beeld voor beeld, van Jos Hoes, over kunstenaar Eddy Roos en zijn werk aan de beeldentuin van de Borg Verhildersum.
  • Het Geheim van Warffum, van Ingrid Oyevaar en Maria Gardenier over het mysterie van het succes van Op Roakeldais.
  • Consuls voor de Molukken, van Anne van Slageren, over Karel Wielenga en Mietji Hully die de kaping van de trein in Wijster hebben meegemaakt.Co-productie met Omrop Fryslân en RTV Drenthe.
  • Ans, Nederlandse eerste ruimtevaartavontuur, van Lotte Veltman en Jasper Huizinga over de eerste Nederlandse satelliet en de mannen die dit mogelijk maakten (in samenwwerking met het Nationaal Ruimtevaartmuseum, Lelystad).
  • Goud van Groningen, over het DNA van Groningen.(in samenwerking met De Verhalen van Groningen.
  • Weg uit de stad van Tom Tieman en Saskia Jeulink over het verschijnsel van counter-urbanisatie: jonge stedelingen die het platteland opzoeken om daar een nieuw leven op te bouwen.

De diversiteit van de thematiek vliegt me om de oren. Bekendheid van Beeldlijnfilms is een belangrijke streven: hoe bereik je je publiek? Het is een vraag die meteen bij het starten van een filmproject gesteld en beantwoord zou moeten worden.

JO: ‘Beeldlijn is een kleine organisatie; wat we nodig hebben om de Beeldlijnfilms goed onder de aandacht te brengen is een PR- en marketingmedewerker. Nu hebben wij daar slechts een minimaal budget voor, waardoor het werk hap-snap moet gebeuren. Een fulltime PR- en marketingmedewerker staat bovenaan mijn wensenlijst.’

GELD

Tsja, met een klein budget kwaliteitsfilms maken. Aan uitdagingen geen gebrek. Het afgelopen jaar heeft Beeldlijn een dikke drie ton(!) aan subsidies voor de verschillende producties binnengehaald. Dat klinkt heel mooi…

‘Maar voor de zes films waar we nu mee bezig zijn is dat krap. Daar moet iedereen heel hard voor werken en je komt helemaal niet in de buurt van vergoedingen volgens de Fair Practice Code.’

Die code is onlangs opgesteld om er o.a. voor te zorgen dat professionals in de culturele sector – dus ook in de film – een behoorlijke beloning krijgen voor het werk dat zij doen. Het is een mooi striven, maar de werkelijkheid is helaas nogal weerbarstig.

Zorgdragen voor de financiën is een hoofdtaak èn een hoofdzorg voor de producent die tegenover me zit.

‘Ik wil graag toegang tot de landelijke fondsen. Dat is nu een vrij gesloten circuit. De regionale spreiding is nog geen speerpunt in het landelijk beleid waar het de filmwereld betreft. De enige manier om daar toegang toe te krijgen is het maken van films van hoge kwaliteit, films die boeiend zijn voor mensen die niet in het Noorden wonen en/of maar weinig met het onderwerp hebben.’

Het is lastig om kwaliteitsfilms te maken met beperkte budgetten. Jo verwijst naar de muziek- en theaterwereld, waar het landelijk gezien iets beter geregeld is. Hoewel het daar ook niet echt een hallelujah-verhaal is. Maar toch maak je daar als kunstenaar wel meer kans op grotere budgetten.

‘Daar krijgt talent in de regio meer kans om boven te komen drijven. Mensen die er voor gaan. Het Noorden heeft op het gebied van podiumkunsten en muziek in de afgelopen veertig jaar echt een naam opgebouwd. Dat moet met film ook gebeuren. Ik wil dat de naam Beeldlijn als waarmerk voor kwaliteit bekend staat. En dan niet alleen in het Noorden.’

TALENT & BEELDLIJN

Als laatste pijler voor de toekomst van Beeldlijn, noemt Jo de ontwikkeling van filmtalent. Jonge of beginnende filmers kunnen ondersteuning vinden bij Beeldlijn. Bijvoorbeeld Koos Buist, die nu samen met Jo een narratief heeft gemaakt over Het Waddenvolk (werktitel), een fantastische vertelling over een mysterieus volk dat in het Wad woont… of zijn het louter hersenschimmen van de maker? Het Waddenvolk is een art-film met een boodschap, een vraag: zijn we misschien blind geworden voor de natuur?

Verder biedt Beeldlijn nu een stageplaats aan een student van de Hanzehogeschool.

‘Hiermee bouwen we voort op wat Lejo Siepe al is begonnen met enerzijds studentenstages, anderzijds met het als producent bieden van kansen aan makers als Tom Tieman, Saskia Jeulink, Marrit Koopmans en Walker Pachler. De komende jaren gaan spannende Jaren worden.’